वितेका दशकमा समग्रमा भन्दा नेपालीहरुका लागि द्वन्दको दशकको रुपमा नेपालीहरु सामु वितेको कुरा नकार्न सकिदैन । संयुक्त राष्ट्रसंघीय मानव अधिकार उच्चआयुक्तको कार्यलय बाट प्रकाशित नेपालको बार्षिक प्रतिवेदनमा दुवै पक्षहरुबाट अन्तर्राष्ट्रिय मानवीय कानूनको अबहेलना भएको कुरा आयुक्त इयान मार्टन द्वारा प्रशित वक्तव्यमा जारी गरिएको छ ।
सो नियोगले शाही नेपाली सेना र माओवादी व्रि्रोहीहरु दुवैका तर्फबाट प्रतिबद्धता अनुरुप पर्याप्तकाम नभएको गुनासो व्यक्त गरिएको छ । दुवैले मानवअधिकारको रक्षा गर्ने भनि बारम्बार विज्ञप्ति प्रकाशित गरेपनि व्यवहारमा लागुगर्न नसकेकोमा इयनले कडा शव्दमा आलोचना गर्नु भयो । यसअघि सरकार र माओवादी दुवैले ज्यादती गर्नेहरूमाथि कारवाही गर्ने बचन दिएका थिए।तर सो वचनको पालना नभएको वा कारवाहीको विवरण नदिइएको राष्ट्रसंघीय मानव अधिकार कार्यालयको नेपाल स्थित कार्यालयका प्रमुख इयन मार्टिनले बताउनुभयो।
उहाँले माओवादी नेतृत्वले आफूहरू र अरूसित अन्तर्राष्ट्रिय मानवीय कानूनको पालना र मानव अधिकारहरूको सम्मान गर्न थप प्रतिबद्धता जनाएको बताउनुभयो।तर उहाँले भन्नुभयो, माओवादी नेतृत्वले पनि मानविय कानून पालन भए नभएको कुरा सुनिश्चित गर्नुपर्छ।
इयन मार्टिनको सो भनाइले नेतृत्व तहबाट बचन दिइए विपरित माओवादी कार्यकर्ताहरूद्वारा हत्या र अपहरण जस्ता घटनाहरू जारी रहेको तथ्य प्रति संकेत गरेको थियो।

उहाँले शाही नेपाली सेनाप्रति पनि गुनासो पोख्‍नुभयो।श्री मार्टिनले दोषीलाई सजायँ दिने कुरामा ज्यादै दिक्कलाग्दो स्थिति रहेको बताउनुभयो। उहाँले भन्नुभयो, ज्यादती गर्ने दोषीहरूमाथि भएका कारवाही र छानविनको विवरण दिन पटक पटक गरिएका अनुरोधलाई सेनाले अस्वीकार गरेको छ।त्यसबाट छानविनको प्रकृया पर्याप्त थियो वा थिएन भनि यकिन गर्न कठिन भएको उहाँले बताउनुभयो।
सशस्त्र द्वन्द र राजनीतिक संकट चर्किंदै जाँदा देशमा मानव अधिकारको स्थिति नाजुक भएकोले गतवर्ष राष्ट्रसंघीय उच्चायोगको नेपालमा कार्यालय खुला गरिएको थियो।झण्डै एकवर्ष अगाडि नेपालमा खुलेको सो कार्यालयको वार्षिक प्रतिवेदन सार्वजनिक गर्ने क्रममा उहाँले सो कुरा बताउनु भएको हो। अर्को महिना जिनेभामा हुने राष्ट्रसंघीय मानवअधिकार आयोगको वार्षिक बैठकमा उक्त प्रतिवेदन पेश गरिने छ।त्यसमा सशस्त्र द्वन्दका क्रममा सरकारी सुरक्षा फौज र सशस्त्र माओवादी विद्रोहीहरूद्वारा भएका ज्यादतीहरूको चर्चा गरिएको छ।सो प्रतिवेदनमा निशस्त्र दलहरूको शान्तिपूर्ण विरोध प्रदर्शनका क्रममा सुरक्षाकर्मीहरूद्वारा गरिएको दमनको अभिलेख पनि राखिएको छ।उक्त कार्यालय नेपालमा खुलेकोले ज्यादतीका घटनाहरूमा कमी आएको भएपनि प्रतिवेदनमा स्थिति सन्तोषजनक नरहेको ठहर गरिएको छ।

श्रोत: नेपाली पत्र-पत्रिका

सर्वोच्च अदालतको आदेशबाट रिहाइ पाएका देउवा कार्यकर्ताहरुमाझ

आयोगको संवैधानिक र कानुनी आधार नभएको एवम् यसका पदाधिकारी योग्य नभएको दाबीसाथ अधिवक्ता सन्तोषकुमार महतोले रिट दायर गरेका थिए । न्यायाधीशहरू केदारप्रसाद गिरी, मीनबहादुर रायमाझी, रामनगिना सिंह, अनुपराज शर्मा र रामप्रसाद श्रेष्ठको पूर्णइजलासले उक्त फैसला गरेको थियो । माघ १९ मा राजाले शासन आफ्नो हातमा लिएपछि फागुन २५ मा भ्रष्टाचार नियन्त्रण शाही आयोगको गठन भएको थियो । संविधानको धारा ११५ -७) को संकटकालीन आदेश जारी गरी गठन भएको आयोगको वैधानिकता सम्बन्धमा चर्को विवाद चल्दै आएको छ । शाही आयोगले प्रथम चरणमा माघ १९ मा अपदस्थ पूर्वप्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवा र मन्त्री प्रकाशमान सिंहलाई भ्रष्टाचार गरेको अभियोगमा थुनामा राख्ने फैसला समेत गरेको थियो ।
श्रोत: नेपाली पत्र-पत्रिका

सुनवल -नवलपरासीमा, माघ २८ - सुरक्षाफौज र माओवादीबीच महेन्द्र राजमार्गको सुनवल-बुटवल खण्डमा बिहीबार भएको भिडन्तमा १७ सुरक्षाकर्मी र चार माओवादीको मृत्यु भएको छ । घटनामा बीसभन्दा बढी घाइते भएका छन् । मृत्यु हुनेमा आठ सैनिक, सात सशस्त्र र दुई प्रहरी छन् । नजिकै घोडहामा भएको अर्को भिडन्तमा दुई सैनिक मारिएका छन् भने सात घाइते भएका छन् ।

बारीमा सुरक्षाकर्मीहरुका लास खोज्दै स्थानीय गाउँलेहरु …….

पाल्पा आक्रमणमा अपहरित चार सैनिकसहित १२ सुरक्षाकर्मीलाई सुनवलबाट माओवादीले कब्जामा लिएको छ । ठूलो संख्यामा हतियार कब्जा गरेको दाबी पनि माओवादीले गरेको छ । सुरक्षा श्रोतका अनुसार मृत्यु हुनेमा जनपद प्रहरीका रामविनोद साह -बारा र मिठु नेपाली पर्वत) छन् भने अन्यको नाम खुल्न सकेको छैन । माओवादीले एक थान ८१ एमएमको तोप, ३६ थान एम १६ राइफल सहित ५० थानभन्दा बढी हतियार कब्जा गरेको दाबी गरेको छ ।
भिडन्तपछि उक्त क्षेत्रमा सेनासमेत जान सकेको छैन । सुरक्षाकर्मी शव बेवारिसे रहेकाले उक्त क्षेत्र त्रासदीपूर्ण छ । भिडन्त स्थलमा रेडक्रस प्रतिनिधि, मानव अधिकारकर्मी र पत्रकारको समूह शुक्रबार बिहान पुगेको थियो । दिउँसो तीन बजेदेखि तीन घन्टासम्म भएको भिडन्तमा सर्वसाधारणका घर र चौपायालाइ समेत गोली लागेको छ । गोलीबाट एउटा भैंसी र गाई पनि मरेका छन् । राजमार्ग छेउका घरका आँगनमा सुरक्षाकर्मीहरुका शव छरपस्ट छन् । मकैका फुल उठेझैं गोली चलेथे, अर्का प्रत्यक्ष्दर्शी सुनवल-५ का थानेश्वर पाण्डेले भने । राजमार्गसँगै जोडिएको बस्ती, खेत र खोलामा पनि सुरक्षाकर्मीका शव भेटिए । प्रत्यक्ष्ादर्शीका अनुसार भाग्दै गरेका सुरक्षाकर्मीलाई माओवादीले लखेटदै आक्रमण गरेकाले शव जहींतही छरिएका हुन् । नवलपरासीको सदरमुकामबाट एउटा बख्तरबन्द -एमपीभी० सहित ५ वटा गाडीमा संयुक्त सुरक्षाफौज राजमार्गको अवरोध हटाउन घटनास्थल आएको थियो ।
बिहीबार साँझ सुनवल भिडन्तपछि बुटवलको आकाशमा सेनाका हेलिकप्टरले दर्जनौं पटक गस्ती गर्ने र घाइते ओसार्ने काम गरिरहेको थियो । थप सहायताका लागि काठमाडौंबाट रेन्जर दस्तालाई हेलिकप्टरद्वारा बुटवल उतारिएको छ । दिउँसैदेखि सेनाले भिडन्तस्थलतर्फ जान सबैलाई रोकेको थियो ।
निर्दोष पनि मारिए
सुनवल भिडन्तमा ना२ख ८७२९ को ट्रकका चालक कृष्ण पोख्रेल घाइते भएका छन् भने देवदहको घोडहा क्षेत्रको भिडन्तमा घरमा बसिरहेकी १७ वर्षीया किशोरी मन्जु खडकाको खुट्टामा गोली लागेको छ ।
त्यस्तै, माओवादीले सुनवल-परासी खण्डको स्वाँठीमा थापेको विद्युतीय धराप विस्फोट हुँदा एक महिलाको घटनास्थलमै मृत्यु भएको थियो । उनीसँगै रहेका तीन सर्वसाधारण घाइते भएका थिए ।
भारत ठुटीबारीबाट घरायसी सामान किनेर र्फकंदै गरेका देवदह-२ खैरेनीकी २१ वर्षीया अस्मिता चापागाइको विस्फोटमा परी मृत्यु भएको हो । उनीसँगै आएकी देवी तिवारी, पवित्रा ढकाल र गंगा त्रिपाठी घाइते छन् ।
कब्जामा लिएकाको नाम सार्वजनिक
माओवादीले पूर्व-पश्चिम राजमार्गको सुनवल, रुम्भापुरबाट बिहीबार कब्जामा लिएको १२ सुरक्षाकर्मीको नाम शुक्रबार सार्वजनिक गरेको छ ।
कब्जामा रहेका सुरक्षाकर्मी
१. गंगाबहादुर कैरन, नायक -बाजुरा
२. कपिल चौधरी, सशस्त्र प्रहरी हवल्दार -रूपन्देही
३. प्रेमसागर चौधरी, सशस्त्र प्रहरी हवल्दार -नवलपरासी
४. महेन्द्र चौधरी, सैनिक जवान -बर्दिया, क्याउलापुल
५. मीनबहादुर, सैनिक जवान -तनहुँ, दमौली
६. लोकेन्द्र लिम्बू, सैनिक जवान -पाँचथर
७. दीपक सापकोटा, सैनिक जवान -पाँचथर
८. सुमन दाहाल, सैनिक जवान -काभ्रे, पनौती
९. कमासिंह ऐर, सैनिक जवान -बैतडी, पाल्पामा कब्जामा परी छाडिएका
१०. देवबहादुर थापा, सैनिक जवान -बाजुरा, पाल्पामा कब्जामा परी छाडिएका
११. चन्द्रमान ऐर, सैनिक जवान -कञ्चनपुर, पाल्पामा कब्जामा परी छाडिएका
१२. राजेन्द्रसिंह महतारा, सैनिक जवान -बाँके, पाल्पामा कब्जामा परी छाडिएका
(श्रोत- कान्तिपुर)

चीनका बैज्ञानीकहरु द्वारा नयाँ कणको खोज
पेइचिंग। चीनका बैज्ञानीकहरुले हवाइ विश्वविद्यालय संगको सामुहिक खोजबाट नयाँ उप-परमाणु कण पत्ता लगाएका छन् । जसको नाम चीनका बैज्ञानीकहरुले एक्स१८३५ राखेका छन् । स्टेट मीडिया को गत मंगलबारको रिपोर्टका अनुसार यो नयाँ कणको सहयताबाट पदार्थको संरचना बारेमा नयाँ जानकारी मील्ने जीकिर रहेको छ । पेइचिंग अबस्थित इंन्सटिच्युट अफ हाइ एनर्जीमा कार्यरत फिजीक्सका बरिष्ठ भौतीक विद जिन शान का अनुसार यो खोजमा सफलता मिलेमा पदार्थ को संरचना एवं त्यसको निर्माण बारेमा पूर्ण जानकारी प्राप्त हुने कुरा बताउदछन् ।

श्रोत कान्तिपुर

जहाँ ब्रम्हायणी, बालकुमारी
अनि नवदुर्गा विराजमान हुनुहुन्छ…
जहाँ पञ्चेश्वर र दुग्धेश्वर महादेव
समस्त जनधनको पहरा बनि
गाउँको मूलद्वारहरुमा आश्रृत हुनुहुन्छ ।

आज त्यही मेरो जन्म भूमि
मेरो गाउँ… मेरो जन्मस्थल थेच्व
मेरो आकृति र स्पर्शको अभावमा
गहंभरी आँशु बोकि प्रतिक्षामा होलीन् ।
जसले मलाई जन्माईन्..! हर्ुकाईन….!
प्रत्येक नसा नसाबाट बहने..
पोषिलो अमृतको स्तनपान गराउँदै….!
जन्मभूमिको अस्तित्व र पहिचानको लागि
अध्याँरो पाटीमा श्वेत प्रकाश कोरेर
ज्ञान दिलाए…! बुद्धि विवेक दिलाई….!
चेतनशील र श्रृजनशील बनाए….!

तर अपशोच….!
जब म, मेरो आकृति र स्पर्श
मेरो जन्मभूमिलाई आवश्यक थियो ।
भत्केर ब्रि्रेको मेरो गाउँको…
प्रत्येक घर-घरका गारोहरु बनाउँन…!
प्रत्येक घर-घरका छानाहरु बनाउँन…!
आज बलियो मेरुद्धण्दको खाँचो थियो ।

तर आज, यो मेरो जिवित माशपिण्ड..
मुग्लानको मरुभूमिमा दलिरहेको छ..
कति अभागी छिन् मेरी जन्मभूमि…!
जसलाई पालन पोषण गरि हृस्टपुष्ट बनाई
जसलाई ज्ञानको ज्योति दिलाई..
शिक्षित बनाए.. सृजनशील बनाई..
आज उनैलाई बुद्धौलिमा.. बेसाहरामै लात्याई..
छाना र गारोहरु भत्केर ब्रि्रंदा पनि…
मुग्लानमा बसि, मात्र टुलुटुलु हेरिरहे….

त्यसैले मेरो जन्मभूमि मेरो थेच्व
मेरो विछोडमा… मेरो अभावमा…
भत्केर व्रि्रेका गारो र छानाहरु बनाउँन
विवस्ताका साथ घुँडामा चिउँडो विर्साई…
मेरो स्वदेश आगमनको बाटोमा बस्दै…
मेरो बाटो हर्ेर्दै मलाइे कुर्द होलीन..
मेरो जन्मस्थल… मेरो गाउँ थेच्व….
मेरो प्रतिक्षामा मेरो बाटो कुर्दै होलीन….

-निलन कुमार थेच्वमि

अमेरिकन पतिका साथ सारङ्गा

यसै क्रममा एकजना विदेशीसँग परिचय भयो । मैले उनलाई सुखदुःख बाँड्ने र एकअर्काको चाहनाको ख्याल राख्ने राम्रो हृदयको जीवनसाथीको रूपमा पाएकी छु । फुर्सदको समयमा मीठोमीठो नेपाली परिकार बनाएर श्रीमानलाई खुवाउँछु, टीभी हेर्छु नेपाल र्फकन सही समय पर्खिरहेकी पनि छु ।